Castel Gandolfo świętuje trwającą od 400 lat obecność papieży w tej podrzymskiej miejscowości. Pierwszym papieżem, który spędził tam letnie wakacje był Urban VIII Barberini. Dziś w urzędzie miasta otwarto wystawę upamiętniającej to wydarzenie, a jutro ulicami Castel Gandolfo przejdzie historyczny pochód, przypominający dzieje letniej rezydencji następców Piotra.
Krzysztof Bronk – Watykan
Własność niezbywalna
Jak podaje oficjalny audio przewodnik po Pałacu Apostolskim, dostępny również w języku polskim, rezydencja w Castel Gandolfo jest własnością Stolicy Apostolskiej od 1604 roku, na skutek podjęcia przez Klemensa VIII decyzji o spłaceniu długów książąt Savellich. Papież ten zarządził włączenie Castel Gandolfo w poczet „ziemskich posiadłości Stolicy Apostolskiej” nadając mu status „własności niezbywalnej”.
Letnia rezydencja od pontyfikatu Urbana VIII
Letnią rezydencją Papieży Castel Gandolfo stało się dopiero za pontyfikatu Urbana VIII. Maffeo Barberini jeszcze przed wyborem na Stolicę Piotrową obrał ojczyznę mitycznych założycieli Rzymu za miejsce letniego wypoczynku, nabywając tam kilka nieruchomości. Kiedy został biskupem Rzymu podjął decyzję o budowie papieskiej rezydencji. Całość robót nadzorował wybitny rzymski architekt Carlo Maderno.
Pierwsze papieskie wakacje w 1626 r.
Urban VIII postanowił, iż „należy zadbać o to, by papieże mieli własny pałac w miejscu przeznaczonym do wypoczynku, ponieważ nie jest wskazane, aby musieli korzystać w tym względzie z czyjejś gościnności”. Rozporządzenie wydane w dniu 30 października 1624 roku ustanawiało Castel Gandolfo letnią rezydencją papieży, ale Urban VIII musiał poczekać jeszcze 18 miesięcy zanim – po ukończeniu wszystkich niezbędnych robót – mógł przenieść się z całym dworem do nowego pałacu. Pierwsze wakacje papieskie w tym miejscu rozpoczęły się 10 maja 1626 roku.
W budowie letniej rezydencji papieży uczestniczył też nadworny architekt Urbana VIII Gian Lorenzo Bernini. Wobec wielu późniejszych przekształceń, trudno jest jednak dzisiaj ustalić dokładnie zakres jego działalności. Znamy natomiast słowa artysty tłumaczące powód upodobania papieża do Castel Gandolfo. Bernini twierdził, iż jest to jedyne miejsce, w którym występuje kontynuacja współczesności, historii i mitu, oraz że „wydaje się słusznym, aby tak jak z Alba Longa królowie przenieśli się do Rzymu, tak by ten, który obecnie rządzi w Rzymie wracał tutaj, aby wypocząć i aby – wśród tych zacienionych alejek, w miejscu tak przyjemnym i zewsząd chwalonym – sił do rządzenia nabrać”.
Miasto u boku papieży
Trwająca od 400 lat obecność papieży w Castel Gandolfo silnie wypłynęła na fizjonomię miasta, które rozwinęło się w sąsiedztwie papieskiej rezydencji. Wskazuje na to aktualny proboszcz. Mieszkańcy naszego miasta są nierozerwalnie związani z papieżami, w ich obecności wyrosły kolejne pokolenia – mówi ks. Tadeusz Rozmus SDB.
Przypomina on, że papieże dbali też o okoliczną ludność. Aleksander VII wybudował dla nich obecny kościół św. Tomasza z Villanovy, a ich duszpasterstwo powierzył augustianom. Zajmowali się oni tą parafią aż do roku 1926, kiedy to zastąpili ich salezjanie.
Kardynał Robert Prevost został 8 maja 2025 r wybrany nowym papieżem przyjmując jednocześnie imię Leona XIV. Kardynałowie wybrali nowego papieża już drugiego dnia konklawe.
Kim jest Robert Prevost, nowy papież Leon XIV?
Robert Prevost, nowy papież Leon XIV jest amerykańskim misjonarzem, zakonnikiem augustianinem, urodził się 14 września 1955 r. w Chicago.
Robert Prevost do zakonu augustianów wstąpił w 1977 r. Przez wiele lat pracował w Peru m.in. jako prefekt w zakonnym seminarium w Trujillo. W latach 1999–2001 Robert Prevost był prowincjałem amerykańskiej prowincji zakonnej augustianów. W latach 2001–2013 był przełożonym generalnym augustianów, a w kolejnych latach był wikariuszem prowincjalnym oraz dyrektorem formacyjnym w konwencie w Chicago.
Robert Prevost, nowy papież Leon XIV – jest poliglotą, mówi po angielsku, hiszpańsku, włosku, francusku i portugalsku; czyta po łacinie i niemiecku.
3 listopada 2014 roku papież Franciszek mianował Roberta Prevosta biskupem tytularnym Sufar i administratorem apostolskim Chiclayo w Peru. 7 listopada następnego roku Robert Prevost objął kanonicznie katedrę w obecności ówczesnego nuncjusza apostolskiego w Peru, Jamesa Patricka Greena, i Kolegium Konsultorów. Został konsekrowany 12 grudnia tego samego roku w katedrze w Chiclayo przez arcybiskupa Jamesa Patricka Greena. 26 września 2015 roku papież Franciszek mianował go oficjalnie biskupem Chiclayo.
Robert Prevost ma zarówno długie doświadczenie bezpośrednie, jak i związane z pracą w kurii rzymskiej: pracował w Dykasterii ds. Ewangelizacji, Dykasterii ds. Nauki Wiary, Dykasterii ds. Kościołów Wschodnich, Dykasterii ds. Duchowieństwa, Dykasterii ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, Dykasterii ds. Kultury i Edukacji, Dykasterii ds. Tekstów Prawnych oraz Papieskiej Komisji ds. Państwa Watykańskiego. Od stycznia 2023 r. był prefektem Kongregacji ds. biskupów.
Robert Prevost kardynałem jest od roku 2023 z mianowania papieża Franciszka. Konklawe, na którym został wybrany papieżem, było pierwszym, w którym uczestniczył.
Znający go osobiście podkreślają przede wszystkim jego skromność i głęboką wiarę.
Jak Leon XIV widzi misję Kościoła współcześnie?
Papież Leon XIV pozdrowił wiernych z balkonu bazyliki św. Piotra najpierw słowami „Pokój niech będzie z wami!” – podkreślając, że są to pierwsze słowa Chrystusa Zmartwychwstałego do Jego uczniów.
W dalszych słowach przedstawił się jako augustianin, „syn św. Augustyna”, i przywołał słynny cytat z tego Doktora Kościoła: „z wami jestem chrześcijaninem, dla was jestem biskupem”.
Musimy wspólnie szukać tego jak być kościołem misyjnym, otwartym, przyjmującym w swoje ramiona wszystkich. Chcemy być kościołem który zawsze szuka pokoju, jest blisko tych którzy cierpią. Bóg kocha was wszystkich, jesteśmy wszyscy w rękach Boga, bez obawy i lęku, ręka w rękę idziemy razem z Bogiem. Jesteśmy słuchami Chrystusa, i On idzie przed nami. Świat potrzebuje Jego światła jako mostu prowadzącego do miłości Boga. Pozwólcie nam budować mosty poprzez dialog i spotkanie jednoczyć świat – mówił papież Leon XIV.
Publicznie dziękował papieżowi Franciszkowi za cały jego pontyfikat, dziękował kardynałom za wybór i odwoływał się do Matki Bożej, podkreślając, że dzień 8 maja to wspomnienie Matki Bożej Pompejańskiej – patronki w sprawach trudnych i beznadziejnych. Po krótkim przemówieniu nowy papież udzielił wszystkim zgromadzonym na placu św. Piotra w Watykanie oraz oglądającymi go przez media błogosławieństwa „Urbi et orbi” – Miastu i światu.
Papieże Leoni – poprzednicy papieża Prevosta
Wybrane przez kard. Roberta Prevosta imię papieskie Leon ma długą tradycję. Pierwszym o tym imieniu był papież Leon Wielki, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, Doktor Kościoła. Jego pontyfikat przypadł na czas ważnych sporów chrystologicznych w V w. i soborów w Efezie i Chalcedonie, zwalczających herezje manicheizmu, monofizytyzmu czy pelagianizmu. Jego doktryna była syntezą dorobku łacińskich ojców Kościoła, zwłaszcza Tertuliana i Augustyna.
Najbardziej nam współczesny papież Leon XIII był papieżem przełomu epok, który urząd obejmował w 1878 r. Został zapamiętany jako ten, który zapoczątkował współczesną naukę społeczną Kościoła. Przychylnie wypowiadał się o demokracji, rodziale Kościoła od państwa, a jego encyklika „rerum novarum” wydana 15 maja 1891 roku, zawiera poglądy opowiadające się za uczciwą płacą, prawami robotników i związkami zawodowymi, przez co Leon został określony mianem „papieża robotników”.
Stolica Apostolska, Stolica Święta, Stolica Piotrowa (łac. Sancta Sedes, wł. Santa Sede) – władza zwierzchnia papieża w Kościele katolickim wraz z jej instancjami wykonawczymi, stanowiąca suwerenny podmiot prawa międzynarodowego mieszcząca się w państwie Watykan, który jest z nią połączony unią personalną i funkcjonalną i nad którym sprawuje ona wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję.
Nazwa Stolica Apostolska ma związek z tradycją zarówno Kościoła Wschodniego, jak i Zachodniego, odnoszącą się do zasiadania na stolicy biskupiej w tym mieście św. Piotra Apostoła i władzy, jaką z tego tytułu posiadają jego następcy.